انواع پارک های علم و فناوری

در مرور ادبیات مرتبط با پارک های علمی مشاهده می شود که از واژه ها و اصطلاحات متعددی استفاده شده است. بررسی ها نشان می دهد که حدود ٣٠ واژه یا اصطلاح در این زمینه وجود دارد (Kung, 1998) .  این واژه ها معمولاً به صورت مبهم تعریف شده و در بسیاری موارد به جای یکدیگر به کار رفته اند. برخی پژوهشگران تلاش کرده اند که به این آشفتگی ها نظم دهند و با انتخاب یک واژه یا اصطلاح اصلی، سایر واژه و اصطلاحات را زیر مجموعه ی آنها قرار داده اند. به عنوان مثال، کاستلز و هال، واژه‌ی “تکنوپُل” را به عنوان واژه ی اصلی انتخاب کرده اند و اصطلاحات “پارک تکنولوژی”، “شهر علمی”، “تکنو پلیس” و “مجتمع تکنولوژیک  صنعتی” را به عنوان زیر مجموعه های تکنوپل معرفی کرده اند. (Kung, 1998)

به طور کلی پارکها از نظر نوع فعالیت به سه دسته زیر تقسیم می شوند: پارک علمی، پارک فناوری، پارک بر اساس نیاز بازار (پارکهای فناوری و پارکهای تجاری) (سلطانی, آشنایی با مراکز رشد، پارک ها و شهرک های علم و فناوری, 1385)

پارک علمی

پارک علمی معمولاً توسط دانشگاه ها در یک فضای مناسب در مجاورت دانشگاه ایجاد می شوند و همکاری متقابلی بین صاحبان صنایع مستقر شده در ان پارکها و دانشگاه بوجود می آید بعضی از واحدهای تولیدی و شرکتهای بزرگ منطقه، دفاتر فناوری در این پارکها ایجاد می کنند. این پارکها ضمن تأمین کردن بخش قابل ملاحظه‌ای از هزینه های فناوری دانشگاهها، از نتایج فناوری دانشگاه نیز بیشترین استفاده کاربردی را به عمل می آورند. عمده پارکهای موجود در آمریکا و نیز بیشترین پارکهای انگلستان از جمله پارک معروف کمبریج از نوع پارک علمی می باشند.

مدیریت این پارکها اغلب توسط دانشگاه معین می گردد و هر چند تشکیلات مستقلی دارند ولی زمین و ساختمان در مالکیت دانشگاه است. در برخی موارد نیز از خارج دانشگاه سرمایه گذاری می گردد و در کنار دانشگاه این پارکها ایجاد می گردند.

شرکتها و دفاتر R&D مستقر در پارک از ظرفیتهای خالی دانشگاه در بعد نیروی علمی و خدمات پژوهشی در جهت رفع نیازهای خود و واحدهای تولیدی مربوطه بهره می برند. دسترسی به امکانات دانشگاه، همچون کتابخانه، سیستم کامپیوتری، آزمایشگاه­ها، کارگاه­ها و بهره برداری از فضای فناوری حاکم بر پارک مهمترین انگیزه جلب واحدهای فناوری مستقل و وابسته به صنایع را به این پارک­ها تشکیل می دهد.

اهم تأثیرات مثبت ایجاد پارکهای علمی بر دانشگاههای مجاور آنرا می توان به صورت زیر خلاصه نمود:

  • نتایج تحقیقات دانشگاهی در پارکها، تجاری و صنعتی می گردند.
  • از ظرفیتهای خالی هیئت علمی استفاده می شود.
  • پروژه های کارشناسی ارشد و دکترا جنبه های کاربردی بیشتری پیدا می کند و دانشجویان کارشناسی ارشد و دکترا از نظر مالی نیز تأمین می شوند.
  • از ظرفیتهای خالی آزمایشگاهها و کارگاههای دانشگاهها استفاده می گردد.
  • از کتابخانه، مرکز رایانه ای، شبکه بین المللی رایانه ای دانشگاهها استفاده بیشتری می شود.
  • منابع درآمد جدید برای دانشگاه و هیئت علمی ایجاد می شود.
  • به علت ایجاد ارتباطات عمیق تر با واحدهای تولید پروژه های فناوری بیشتری تعریف می‌شوند. (سلطانی, آشنایی با مراکز رشد، پارک ها و شهرک های علم و فناوری, 1385)

 

پارکهای فناوری

این پارکها که معمولاً در مجاورت قطب های صنعتی ایجاد می شوند با نیت گسترش ارتباطات فناوری صنایع موجود در منطقه با واحد های فناوری و دانشگاه­های منطقه شکل می گیرند و هدف اصلی از کارکرد آنها ارتقاء فناوری صنایع موجود در قطب صنعتی مربوطه و افزایش توان رقابتی آنها است. جمع شدن واحد های فناوری (اعم از شرکتهای خدمات مهندسی، دفاتر واحد های فناوری وابسته به دانشگاهها و یا سازمانهای فناوری مستقل) در این منطقه علاوه بر کمک به ارتقاء سطح مبادلات علمی – فنی بین واحدهای مربوط امکان بهره برداری حداکثر از ظرفیتهای صنایع را نیز فراهم می نماید. عمده تحقیقات در این نوع پارکها در قالب تحقیقات مهندسی معکوس، تدوین دانش فنی و تجاری سازی نتایج تحقیقات متمرکز است و معمولا تحقیقات بنیادین در این نوع پارکها پیگیری نمی شود. (سلطانی, آشنایی با مراکز رشد، پارک ها و شهرک های علم و فناوری, 1385)

پارک بر اساس نیاز

این نوع پارک­ها که بیشتر به یک منطثه ویژه صنعتی – تجاری با فناوری­های نوین شباهت دارد به کمک واحدهای تولیدی (یا خدماتی) بر اساس نیاز بازار و عمدتاً به منظور تکمیل خوشه اقتصادی در یک زمینه خاص (معمولاً فناوریهای نوین) ایجاد می شوند. فعالیتهای عمده اینگونه پارکها عمدتا شامل تحقیق و توسعه، تولید، تجارت و خدمات دهی می باشد و اغلب با هدف تولید کالاهای صادراتی با قابلیت رقابت بین المللی، سازماندهی می شوند.

مراکز نوآوری و انتقال فناوری های آلمان یکی از موفق‌ترین نمونه های این نوع پارک­هاست و با توجه به موفقیت این پارکها، دولت آلمان در نظر دارد تا در هر شهر آلمان یک مرکز نوآوری و انتقال فناوری بر اساس ظرفیتهای آن منطقه ایجاد نماید.

سرمایه گذاری و طبعاً مدیریت اینگونه پارکها علاوه بر بخش دولتی عمدتاً توسط بخش خصوصی صورت می گیرد و برای توسعه صادرات صنعتی و گسترش خدمات پیشرفته هر منطقه طراحی و احداث می‌گردد. (سلطانی, آشنایی با مراکز رشد، پارک ها و شهرک های علم و فناوری, 1385)

دسته بندی : علمی