دانلود پایان نامه

بزرگ بوده است. از یک جهت دسترسی به خلیج فارس و دریای سرخ و از سوی دیگر در دست داشتن یک چهارم ذخایر نفت جهان همواره این کشور را در موقعیتی جدا از کشورهای دیگر حوزه خلیج فارس قرار می دهد. عربستان با استفاده از شراکت قومی و فرهنگی با دیگر اعراب حوزه خلیج فارس همیشه نقش بزرگتر آنان را بازی می نماید و با برقراری روابط عمیق و نزدیک با دولتهای عرب منطقه سیاست خود را در منطقه پیاده می نماید. در گذشته به علت اینکه این منطقه بر سرراه سه قاره آسیا و اروپا و افریقا واقع شده و محل رفت و آمد اقوام و ملل مختلف بود، و در حال حاظر نیز به دلیل وجود منابع عظیم نفتی دارای ارزش می باشد. عربستان سعودی به علت مشابه بودن ساختارهای سیاسی و اقتصادی کشورهای عرب حوزه خلیج فارس با آن، و آسیب پذیر بودن این حکومتها از دیدگاه این دولت سعی نمود با تجمع آنان در شورای همکاری خلیج فارس و عقد قراردادهای امنیتی با آنان، نفوذ خود را هرچه بیشتر در منطقه حفظ نماید و نهایتاً عربستان سعودی با در دست گرفتن نقش رهبریت منطقه و جهان عرب سعی نمود دولتهای ضعیف منطقه را زیر چتر حمایتی خود قرار دهد. افزایش درآمد حاصل از صدور نفت و فروش آن به عربستان سعودی این امکان را داد است تا به گسترش نفوذ سیاسی خود در کشورهای دول عرب منطقه، و در این اواخر پاکستان و افغانستان بپردازد. مسئله دیگری که بر امتیاز عربستان افزوده است وجود خانه خدا در این کشور است. مسلمانان سراسر جهان همه ساله در مراسم مخصوص در این کشور حاضر شده و به انجام فرائض دینی خود می پردازند، با توجه به این مسئله مشاهده می نماییم که هر سال مبلغ بسیار زیادی پول به خزانه دولت وارد می شود که این از لحاظ مادی است ولی از نظر فرهنگی احتیاج کشورهای مسلمان به این مکان مقدس از دیدگاه مذهبی، بینشی همراه با احترام برای عربستان سعودی به ارمغان آورده است. عربستان سعودی به دلیل داشتن بزرگترین ذخایر نفت جهان و جمعیت بسیار اندک از نظر نیروی انسانی کارآمد، کشور بسیار فقیر می باشد، به همین دلیل در این کشور و بسیاری از کشورهای نفت خیز، شاهد حضور گسترده کارگران و کارشناسان خارجی هستیم که در بخش های مختلف صنعت نفت و نظامی فعّال هستند. بدینگونه کمبود نیروی انسانی، عربستان را یک کشور مهاجرپذیر نموده که برای گردش چرخهای اقتصادی، نظامی، اداری، خدماتی خود به نیروهای انسانی خارجی نیازمند است. در اینجا مسائل و عواملی که باعث اهمیت یافتن عربستان سعودی به جهات مختلف استراتژیکی، سیاسی و اقتصادی شده اند را بیان می نمایم:
1- واقع شدن در خاورمیانه
2- تلاش جهت دست گرفتن رهبری جهان عرب و بازی کردن نقش اصلی رقابت سیاسی در همین راستا.
3- ارتباط با خلیج فارس و دریای سرخ.
4- در دست داشتن یک چهارم ذخایر نفتی جهان.
5- وجود مهمترین مکان مقدس مسلمانان در این کشور(عظیمی ،1374، ص12).
2-8-1-1- 7-کویت
کشور کویت با 818/17 کیلومتر مربع مساحت در شمال شبه جزیره عربستان و شمال غربی خلیج فارس قرار گرفته است که از شمال به عراق و از جنوب به عربستان سعودی و از شرق به خلیج فارس و از غرب به عراق و عربستان محدود می باشد. بیشتر مساحت کویت بیابانی است و هیچ رود دائمی در آن وجود ندارد(بهرامی، 1390، ص1). جمعیت کل کشور براساس آمار رسمی در پایان سه ماه اول سال 2007 میلادی 236/3 میلیون نفر بوده که تا پایان ماه ژوئن 300/3 میلیون نفر رسیده است. برآوردها حاکی از آن است که جمعیت این کشور در سال 2009 به 000/520/3 نفر رسیده باشد. از این رقم حدود1.06 میلیون نفر کویتی و 2.3 میلیون نفر خارجی و افراد فاقد تابعیت می باشند. امید به زندگی برای زنان78.3 و برای مردان 75.95 سال است . در این کشور 1.52 مرد به ازای هر یک زن وجود دارد. ضریب افزایش جمعیت هم 36.3 درصد است. به لحاظ ساختار جمعیتی رده سنتی14-0 سال 25.8 درصد، 64-15 سال72.2 درصد و 65 سال به بالا 2درصد از کل جمعیت را دربردارند. در متراکم ترین گروه سنی یعنی دسته 64-15 سال، تعداد مردان 433/153/1 و تعداد زنان 392/720نفر است. میانگین سنی در این کشور28.5 سال است که برای زنان این آمار به 29.8 و برای مردان 26.3 سال می رسد. نرخ رشد جمعیت در این کشور در سال 2011، 1.986 درصد بوده که رتبه 35 در جهان است. 98 درصد جمعیت این کشور شهرنشین بوده و نرخ شهرنشینی در این سرزمین 2.1 درصد می باشد. نرخ تولد و مرگ در میان هر1000نفر جمعیت، به ترتیب 2.32 و 2.11 درصد می باشد. در مجموع 8.07 نفر در 1000 تولد، جان خود را از دست می دهند. از این حیث رتبه کویت در جهان 160 است(بهرامی، 1390، ص6).

شکل 3-7- نقشه کشور کویت
اهمیت استراتژیک کویت را باید در قالب اهمیت استراتژیک خلیج فارس بررسی نمود. موقعیت ژئوپلیتیکی کویت و واقع شدن آن در نهایی ترین نقطه شمال غربی خلیج فارس و قرار گرفتن این کشور میان سه قدرت بزرگ منطقه یعنی جمهوری اسلامی ایران، عربستان و عراق از لحاظ جغرافیایی اهمیت خاصی به آن بخشیده است. در میان شش کشور شورای همکاری خلیج فارس کویت نزدیک ترین مرز آبی را با ایران دارد(بهرامی، 1390، ص6).
کویت با وجود وسعت کم یکی از بزرگترین کشورهای تولیدکننده نفت جهان است. عایدات نفتی مهمترین مؤلفه درآمدهای دولت کویت بشمار می‌رود. ذخایر نفتی این کشور ?? میلیارد بشکه تخمین زده می‌شود که بیش از سه برابر ذخایر نفتی ایالات متحده آمریکا و ?? درصد از کل ذخایر نفتی جهان است. تولید نفت کویت طی سال ???? در سطح ? میلیون بشکه در روز (شامل نفت استخراج شده از منطقه بی طرف) قرار داشت. در خرداد ماه ???? با بازسازی و راه اندازی کامل سومین واحد تق
طیر پالایشگاه الاحمدی توان پالایش نفت کویت به ??? هزار بشکه در روز رسید که از این مقدار حدود ??? هزار بشکه به مصرف داخلی و روزانه ??? هزار بشکه آن صادر شد. میزان تولید ناخالص داخلی کویت در سال ???? به خاطر کاهش قیمت جهانی نفت به مرز ?/?? میلیارد دلار رسیده بود، در سال ???? با روند افزایش نرخ نفت در بازارهای بین‌المللی به بیش از ?? میلیارد دلار رسید. از سوی دیگر، نرخ رشد تولید ناخالص داخلی کویت هم اکنون بین ?/? تا ? درصد برآورد می‌شود (این نرخ درسال ????حدود ?/? درصد بود) طی سالهای گذشته با بهره برداری از سه حلقه چاه جدید در منطقه مرزی (الرتقه) جمع چاههای در دست بهره برداری در این منطقه را به ?? حلقه رساند. چاههای منطقه (الرتقه) مورد ادعای دولت عراق است و به موجب علامت گذاری جدید مرزی در طرف کویت واقع شده‌است. اجلاس وزرای نفت کشورهای صادرکننده نفت (اوپک) در ژانویه ???? سقف تولید نفت کویت را درحد ? میلیون و ?? هزار بشکه در روز تعین کرد. همپای رشد صنعت نفت در کویت، این کشور اقداماتی را نیز برای استخراج و بهره برداری از منابع گاز طبیعی (بوتان، پروپان، نپتان) آغاز کرد. منابع گاز در اطراف بندر الاحمدی و شعیبه ذخیره و سپس توسط سوپر تانکرهای ویژه حمل گاز به کشورهای مصرف کننده از جمله ژاپن و سایر کشورهای غربی صادر می‌گردد. تولید و استخراج گاز در کویت روند رو به رشدی را نشان می‌دهد هر چند که در آن نوساناتی نیز دیده می‌شود. طبیعتاً نفت و فراورده‌های نفتی مهمترین اقلام صادراتی کویت و بیش از ?6% آنرا تشکیل می‌دهند. در سال ???? مجموع ارزش صادرات کویت، ??/? میلیارد دینار (بیش از ?? میلیارد دلار) بود که از این رقم ??/? میلیارد دینار (?/?? میلیارد دلار) را صادرات نفتی تشکیل می‌دادند(بهرامی، 1390، ص7).
2-8-1-1- 8- پادشاهی بحرین
امیرنشین مستقل بحرین، مجمع الجزایری است که 690کیلومتر مربع وسعت داردو از این لحاظ کوچک ترین کشور خاورمیانه و آسیای جنوب غربی می باشد و پس از مالدیو، کم وسعت ترین کشور اسلامی است. این کشور در میانه ساحل جنوبی خلیج فارس و در سی کیلومتری ساحل شرق عربستان قرار دارد. بحرین از 33 جزیره سنگی، آهکی تشکیل شده و به جز حاشیه باریکی که در طول ساحل شرقی آن قرار دارد، تمامی آن بیابانی و اقلیم صحرایی دارد. ارتفاع معروف آن جبل دخان است که 150متر ارتفاع دارد.
بحرین چشمه ها و چاه های آرتزین زیاد با آب های شیرین دارد. آب و هوای آن در نواحی داخلی گرم و خشک و کم باران و در نواحی داخلی گرم و خشک و کم باران و در نواحی ساحلی گرم و مرطوب است. بحرین 698585 نفر سکنه دارد که 91.6% آن به صورت کاذب و بی رویه زندگی شهری دارند. رشد سالانه جمعیت 4% و تراکم نسبی آن 996 نفر در کیلومتر مربع است . قریب 40% مردم بحرین از اتباع هند، پاکستان، مصر، کره، عمان، آمریکا و انگلستان هستند. 20% مهاجران به بحرین، ایرانی اند. 98% مردم این کشور در حال حاضر مسلمانند که 70% آنان شیعه اند. با ورود قرامطه به بحرین در قرن چهارم، گرایش به شیعه در این کشور رواج یافت. 80% منبع اقتصادی بحرین نفت و خدمات وابسته به آن است و با وجود آن که جزء 37 کشور پردرآمد جهان می باشد، فقیرترین کشور از شش کشور عضو شورای همکاری خلیج فارس به شمار می رود. فرآورده های زراعی آن خرما، یونجه و سبزیجات است و صیدماهی و میگو و مروارید هم در آن رواج دارد(گلی زواره، 1390، ص190).

شکل 3-8- نقشه کشور بحرین
2-8-1-1- 9- جمهوری ترکیه
ترکیه نقطه تلاقی دو قاره مهم آسیا و اروپا می باشد. ترکیه در جنوب شرقی اروپا و جنوب غربی آسیا واقع شده است. سرزمین ترکیه به شکل مستطیلی قابل تصور است که طول آن از شرق تا غرب حدد1660 کیلومتر و عرض آن به طور متوسط550کیلومتر می باشد. ترکیه از سه طرف به وسیله دریا احاطه شده است. از نظر وسعت ترکیه با578/814 کیلومتر مربع مساحت سی و پنجمین کشور جهان محسوب می شود و دارای 753/2 کیلومتر مرز خشکی با کشورهای همجوار و 333/8 کیلومتر مرز آبی با دریاهای پیرامون می باشد.(قاسمی، 1374، ص1).
ترکیه برحسب آمار سال 2000م، 000/600/66 نفر سکنه داشته است که 73% آن در شهرها زندگی می کنند. رشد جمعیت در طول سال 1.7% و تراکم نسبی آن با احتساب 779452 کیلومتر مربع مساحت 85.4 نفر در کیلومتر مربع است. 98% مردم ترکیه مسلمان هستند در قانون اساسی ترکیه از اسلام به عنوان دین رسمی سخنی به میان نیامده است(گلی زواره، 1390، ص202).

شکل 3-9- نقشه کشور ترکیه
اهمیت استراتژیک ترکیه را می توان از چند جهت مورد بررسی قرار داد:
الف) ترکیه به عنوان پلی بین دو قاره اروپا و آسیا واقع شده است و همچون پلی اروپا را به منطقه استراتژیک خاورمیانه متصل می سازد.
ب) وجود نفت در منطقه خاورمیانه و بحرانهای متعدد، شرایطی را ایجاد کرده که بر اهمیت ترکیه در نظر غرب افزوده است.
ج) موقعیت جغرافیایی ترکیه به نحوی است که دریای سیاه را از طریق تنگه بسفر و داردانل و دریای مرمره به دریای اژه و دریای مدیترانه وصل می نماید. ترکیه به عنوان ترانزیت کالاهای مصرفی اروپا به کشورهای خاورمیانه نیز نقش مهمی را ایفا می نماید. عضویت ترکیه در ناتو نیز یکی از عوامل اهمیت این کشور در منطقه می باشد.
د) ترکیه در حال حاظر در مناطق بحرانی قفقاز و آسیای مرکزی، عراق و کشورهای اروپای شرقی قرار گرفته است و همین موضوع باعث توجه بیشتر کشورهای غربی به ترکیه شده است.
ه) ترکیه از لحاظ موقعیت جغرافیایی موقعیت ممتازی را جهت دسترسی کشورهای غربی به کشورهای مشترک المنافع فراهم نمود است.
ن) ترکیه دارای منابع طبیعی و معدنی غنی می باشد
که تاکنون از آنها بهره برداری کافی به عمل نیامده است. مواد معدنی که در ترکیه تولید می شوند عبارت اند از:آهن، سرب، قلع، جیوه، کرم، منگنز، سولفور، مواد سوختنی، ذغال سنگ، لیگنی(قاسمی، 1374، ص24).
2-8-1-1- 10- سوریه
جمهوری سوریه با 180/185 کیلومتر مربع وسعت، در جنوب غربی آسیا و شرق دریای مدیترانه واقع است. این کشور از شمال به ترکیه، از شرق و جنوب به عراق از جنو غربی به فلسطین و از غرب به لبنان محدود می باشد، اردن نیز همسایه جنوبی این کشور است. سوریه 000/542/18 نفر سکنه دارد که بیشتر درنواحی غربی و جنوب غربی ساکن هستند. 90% اهالی سوریه مسلمان هستند که اکثراً اهل تسنن بوده اما علویان، دروزی ها، اسماعلیان و شیعیان بقیه آنان را تشکیل می دهند. اقلیتی مسیحی


پاسخی بگذارید