جدول۴-۷) جدول ضریب همبستگی بین ویژگیهای شخصیتی با تاب آوری …………………………….. ۶۴
جدول۴-۸) جدول ضریب همبستگی بین شیوههای فرزند پروری با تاب آوری ………………………….. ۶۶
جدول۴-۹) جدول ضریب همبستگی بین ویژگیهای شخصیتی با شیوههای فرزند پروری ……….. ۶۷
جدول ۴- ۱۰) جدول ضرایب همبستگی شیوه های فرزندپروری و ویژگی های شخصیت با تاب آوری در دوره ی نوجوانی با استفاده از روش اینتر ……………………………………………………………………….. ۷۱
فهرست نمودارها
عنوان صفحه
نمودار۴-۱-نمودار ستونی برای آزمودنی ها در متغیر سن آزمودنی ها ………………………………………… ۵۸
نمودار۴-۱-نمودار ستونی برای آزمودنی ها در متغیر وضیعت تاهل ……………………………………………. ۵۹
نمودار۴-۱-نمودار ستونی برای آزمودنی ها در متغیر میزان تحصیلات ………………………………………… ۶۰
نمودار ۴-۴ نمودار خطی شاخص های توصیفی شیوههای فرزندپروری ……………………………………… ۶۱
نمودار ۴-۴ نمودار خطی شاخص های توصیفی ویژگی های شخصیت ………………………………………. ۶۲
نمودار ۴-۴ نمودار خطی شاخص های توصیفی تاب آوری …………………………………………………………. ۶۳
چکیده فارسی
هدف از این مطالعه تعیین رابطهی شیوههای فرزندپروری و ویژگیهای شخصیت با تاب آوری در دوره نوجوانی بود. جامعهی آماری پژوهش دانش آموزان دختر دوره متوسطه ناحیه یک خرم آباد سال تحصیلی ۱۳۹۲- ۱۳۹۳ بودند. نمونه شامل ۲۰۰ دانش آموز بود که به روش نمونه گیری تصادفی خوشه ای چند مرحلهای از میان دانش آموزان دختر دبیرستانهای ناحیه یک خرم آباد انتخاب شدند. داده ها با استفاده از پرسشنامه شیوه فرزندپروری بامریند (۱۹۷۳)، پرسشنامه ویژگیهای شخصیتی نئو (کاستا و مک کری، ۱۹۹۲) و مقیاس تاب آوری کونور- دیویدسون (۲۰۰۳) جمع آوری شد. دادههای پژوهش با روشهای ضریب هبستگی پیرسون و رگرسیون چند متغییری تجزیه و تحلیل گردید. نتایج نشان داد که ۸/۲ دصد از تغییرات در متغییر تاب آوری به وسیله شیوه های فرزندپروری پیش بینی می شود. بین شیوه های فرزندپروری با تاب آ.ری رابطه خطی معنی دار وجود دارد. آزمون t برای معنی داری ضرایب رگرسیون نشان داد که از بین شیوه های فرزندپروری فقط شیوه فرزندپروری مقتدرانه با تاب آوری رابطه معنی دار دارد. ضریب غیر استاندارد رگرسیون ۲۱۲/۰= b که در سطح کمتر از ۰۵/۰ معنی دار است.
کلمات کلیدی: شیوههای فرزندپروری، ویژگیهای شخصیت، تاب آوری، نوجوانی
فصل اول
کلّیات پژوهش
۱-۱ مقدمه
تاب آوری[۱] یکی از مفاهیم و سازههای بهنجار مورد توجه و مطالعهی روانشناسی مثبتگرا است و غالب پژوهشهای مربوط به تاب آوری در حوزه روانشناسی تحولی انجام شده است (لاتار و چیچتی[۲]، ۲۰۰۰؛به نقل از بشارت، ۱۳۸۷). تاب آوری به عنوان حفظ سلامتی و عملکرد موفقیت آمیز و سازگاری با یک بافت و موقعیت تهدیدآمیز تعریف میشود (گارمزی[۳]، ۱۹۹۳). تاب آوری به عنوان میزان توانایی فرد در تطابق در شرایط ناگوار تعریف شده است که شامل شایستگی فرد، اعتماد به نیروهای درونی، پذیرش تغییرات به عنوان عامل مثبت و تأثیرات معنوی میشود (کونور[۴]، ۲۰۰۳).
از نظر کورنن[۵] (۲۰۰۷) اگر چه تاب آوری تا حدودی یک ویژگی شخصیتی و تا حدود دیگر نیز نتیجه تجربههای محیطی افراد است ولی انسانها قربانی محیط یا وراثت خود نیستند. افراد میتوانند تحت آموزش قرار بگیرند تا ظرفیت تاب آوری خود را به وسیله آموختن برخی مهارتها افزایش دهند. یکی از سازههایی که در تاب آوری تأثیر دارد عوامل خانودگی و تفاوتهای فردی است (خزائلی، ۱۳۸۶).
رشد شخصیت و بهداشت روانی و جسمی ما با توانایی برقراری ارتباط رابطه دارد و یک رابطه نارسا، میتواند سلامت جسمی و روانی شخص را تحت تأثیر قرار دهد. بنابراین اگر در خانواده تنش بین اعضا وجود داشته باشد، کودک در یافتن هویت خویش، ایجاد روابط مطلوب با دیگران، مقابله صحیح با فشارهای روانی و رشد سالم روانی و رفتاری دچار مشکل خواهد شد (افروز، ۱۳۸۶)، زیرا محیط خانواده یکی از عوامل اساسی شکل گیری شخصیت کودک و اولین بذر تکوین رشد فردی و پایه و اساس بنای شخصیت آدمی است و کودک در بیشتر حالات خود، مقلّد پدر و مادر و رفتار آنها است (احدی، ۱۳۸۰). بنابراین بسیاری از ویژگیهای شخصیت کودک تحت تأثیر ویژگیهای شخصیت والدین و شیوهی فرزندپروری آنها است (لیل آبادی، ۱۳۷۵).
از طرف دیگر کودکان در فرآیند رشد خود، دورهی نوجوانی را پیش رو دارند. دورهی نوجوانی بحرانیترین دوره برای سازندگی شخصیت است. از نظر تحولی، این دوره، دورهی شکلگیری و آماده شدن است و نوجوانان در این دوره در پی کشف و آزمون ظرفیتهای خود میباشند.
با توجه به موارد بیان شده، پژوهش حاضر به دنبال بررسی رابطهی تاب آوری با شیوههای فرزندپروری و ویژگیهای شخصیت در دوره نوجوانی میباشد.
۱-۲ بیان مسئله
یکی از موضوعات مطرح در روانشناسی مثبت[۶] تاب آوری است. تاب آوری جایگاه ویژهای در
حوزههای روانشناسی خانواده و بهداشت روانی دارد (کمبل- سلیس، کوهان و استین[۷]، ۲۰۰۶).
گارمزی و ماسن[۸] (۱۹۹۱) تاب آوری را به عنوان نوعی فرآیند، توانایی یا پیامد سازگاری موفقیتآمیز با داشتن موقعیت تهدید کننده تعریف کردهاند. به عبارت دیگر، تاب آوری عاملی است که به افراد در رویارویی و سازگاری با موقعیتهای س

دانلود کامل پایان نامه در سایت pifo.ir موجود است.

خت و تنشزای زندگی کمک میکند (ایزدیان، امیری، جهرمی و حمیدی، ۲۰۱۰)، افسردگی را کاهش می دهد (وایت، درایور و وارن[۹]، ۲۰۱۰)، توانایی سازگاری با درد (اسمیت و دیگران[۱۰]، ۲۰۰۹) و کیفیت زندگی را افزایش میدهد (رنجبر و دیگران، ۱۳۹۰).
تاب آوری از مشکلات روانشناختی بین نوجوانان و جوانان جلوگیری کرده و آنها را در برابر تأثیرات روانشناختی رویداد های مشکلزا، مصون نگه میدارد ( بین کوآرت[۱۱]، ۲۰۰۹).
محققان بسیاری در پی شناسایی عوامل مؤثر در تاب آوری بودهاند. فرض بر این است که عوامل حمایت کنندهایی وجود دارند که میتوانند واکنش به تجارب استرسزا و بلایای مزمن را تبیین کند (فراسر، ریچمن و گالنیسکی[۱۲]، ۱۹۹۹). عوامل بسیاری در تاب آوری فرد در برابر مشکلات دخیل هستند که از آن جمله میتوان به عوامل فردی، عوامل خانوادگی (ساختار خانواده و حمایت خانواده) و عوامل اجتماعی (حمایت اجتماعی) اشاره کرد (لافرومویس و دیگران[۱۳]، ۲۰۰۶).
خانواده به عنوان یکی از اساسیترین نهادهای اجتماعی، نخستین و مهمترین عامل اساسی شکلگیری شخصیت کودک و پایه گذار ارزشها و معیارهای فکری او بوده است و نقش مهمی در تعیین سرنوشت آینده او دارد. شیوهها یا روشهایی که والدین بر اساس آنها فرزندان خود را تربیت میکنند مانند پذیرش و طرد، آزادگذاری یا محدودسازی و نظایر آنها در شکلگیری رشد و تکامل کودک در سنین اولیه زندگی و خصایص بعدی شخصیت و رفتار تأثیر فراوان و عمیقی دارد.
دیانا بامریند[۱۴]، سبکهای فرزندپروری را به سه دسته تقسیم کرده است:
۱- سبک‌ پرورشی مقتدرانه[۱۵] ۲- سبک‌ پرورشی مستبدانه [۱۶] ۳- سبک پرورشی سهلگیرانه[۱۷]
سبکهای پرورشی مستبدانه می‌تواند بسیار سفت و سخت باشد. در این روش مجموعهای دقیق از قوانین و انتظارات وجود دارد و در مقابل نیاز به اطاعت محض است. سبک پرورشی مقتدرانه متکی بر توان‌بخشی مثبت و استفاده نادر از مجازات است. تحقیقات نشان میدهد که این سبک مفیدترین روش پرورش کودک است. سبک پرورشی سهلگیرانه براساس مسامحه بوده روش محبوب طبقه متوسط ​​است. گرایش کمی به مجازات و یا قوانین در این سبک وجود دارد و بچهها آزاد از محدودیتهای خارجی هستند (برک[۱۸]، ۲۰۰۷؛ ترجمه سیدمحمدی، ۱۳۹۰).
گروتبرک[۱۹] (۲۰۰۰) معتقد است که والدین و مراقبان کودک میتوانند شرایطی را برای افزایش تاب آوری کودک فراهم آورند. وی عشق و علاقه و بیان عقاید و باز بودن و تعامل میان اعضای خانواده را در تاب آوری مؤثر میداند. همچنین، گریل[۲۰] (۱۹۹۳) با تمرکز بر عوامل خانوادگی مؤثر بر تاب آوری دریافت که کودکانی که در برابر فشار و استرس مقاوم هستند والدینی دارند که آنها با روشهای تربیتی مثبت برخورد کردهاند و با زندگی کودکشان در گیر هستند راهنمایی های بهتر و بیشتری را به آنها ارائه میدهند.
از جمله مسائلی که در حوزه تاب آوری مطرح است نقش ویژگیهای شخصیتی است. بر اساس مدل انتخاب- مقابله افتراقی (بلوگر و زوکرمن[۲۱]، ۱۹۹۷) راهبردهای مقابلهای مورد استفاده در رویارویی با تنش تعیین کننده پیامدهای مثبت و منفی هستند و نوع راهبردهای مقابلهای انتخاب شده به ویژگیهای شخصیتی افراد بستگی دارد. در نتیجه از آنجا که ویژگیهای شخصیتی خاص افراد به کارگیری راهبردهای مقابلهای متفاوت را ترغیب میکنند، افراد به صورت متفاوت به تنش پاسخ
میدهند (بارتلی و روش[۲۲]، ۲۰۱۱).
اینگونه به نظر میرسد که خانوادهها با شیوهها تربیتی گوناگون که بر فرزندان خود اعمال
میکنند و همچنین افراد با شخصیت متفاوتی از توانایی ، از مقاومت و تحمل غیر همسانی در شرایط سخت و پرخطر برخوردار میشوند که این امر سلامت روان آنان را تحت تأثیر قرار میدهد. با توجه به موضوعات بیان شده، مسئله اساسی در پژوهش حاضر آن است که آیا بین شیوههای فرزند پروری و ویژگیهای شخصیت با تاب آوری در دوره نوجوانی رابطه وجود دارد.
۱-۳ ضرورت پژوهش
تاب آوری مفهوم جدیدی است که در سالهای اخیر مورد توجه روانشناسان قرار گرفته است و محققان عوامل متعددی از جمله ویژگیهای فردی، خانوادگی و اجتماعی را به عنوان عوامل تأثیرگذار بر تاب آوری معرفی کردهاند. در علوم روز روانشناسی موضوعی که به روشنی محقق گشته است تأثیر
ویژگیهای شخصیت افراد بر سبک زندگی آنان میباشد. این موضوع در شیوهی وقوع برخورد افراد با مسائل روز تأثیر گذاشته و نتایج رفتاری متفاوتی را به وجود میآورد. این موضوع هم میتواند نوعی از زندگی عاری از استرس و سرشار از آرامش را شامل شود و هم میتواند زمینه را برای به وجود آوردن زندگی ناسالم فراهم سازد. از آنجا که افراد در خانواده هایی با سبکهای متفاوت زندگی میکنند و ویژگیهای متفاوتی دارند، تاب آوری میزان مقابله آنها در مقابل رویدادهای ناخوشایند را تحت تأثیر قرار میگیرد.
بنابراین هر دو عامل محیطی و فردی توانایی نوجوان را برای تاب آور بودن تحت تأثیر قرار میدهند. خانواده ها و مدارس میتوانند راهبردهایی را به کار برند تا عوامل محافظت کننده را افزایش داده و تاب آوری را پرورش دهند. با ارائه یک محیط تسهیل کننده، افراد استعداد و گنجایش مثبت و رشد بعضی ویژگیهای تاب آوری را در سرتاسر زندگی دارند. تاب آوری افزایش یافته در بهبود سلامت روان نوجوان مؤثر است (اسپنس[۲۳]، ۲۰۰۰؛ به نقل از محمدی، ۱۳۸۴).

Tags: