در دنیای رقابتی امروز که تنوع تقاضا و نیازهای مشتریان از یک سو و کمیابی و محدودیت منابع و امکانات از سوی دیگر وجود دارد، بنگاه های اقتصادی چاره ای جز تلاش و استفاده از استراتژی های مناسب جهت رشد پایدار ندارند و همین عامل مهم است که باعث حفظ بقا و ترقی آن ها می شود.

علاوه بر معیار رشد پایدار و مداوم، با توجه به نیازهای اطلاعاتی سرمایه گذاران و سهامداران برای تصمیمات سرمایه گذاری و اعتبار دهی، ارائه اطلاعات حسابداری و گزارشات دارای بار مالی مثبت و پایدار نیز جزو موارد مهم و حیاتی می باشد.

با توجه به اهمیت مبحث رشد پایدار سود و جریان های نقدی برای بقا و پیشرفت موسسات مالی، در تحقیق حاضر به بررسی پایداری رشد سود و جریان های نقدی شرکت های منتخب بورس اوراق بهادار تهران با توجه به دو مورد از ویژگی های صنعت شامل سطح تمرکز و سرمایه بری (شدت سرمایه) پرداخته شده است.

1-2- بیان مسئله

تقریبا همه استفاده کنندگان برون سازمانی در تلاشند به کمک اطلاعات مالی گزارش شده، سود را در چند دوره آتی پیش بینی کنند. بنابر این سرمایه گذاران با استفاده از اطلاعات مالی شرکت ها، بازده مورد انتظار خود را برآورده می کنند. در ضمن سرمایه گذاران در مقایسه با سایر شاخص های عملکرد از قبیل سود نقدی و جریان های نقدی اتکای بیشتری بر روی اطلاعات مربوط به سود دارند، از این رو سود گزارش شده یکی از معیارهای تعیین بازده مورد انتظار سرمایه گذاران است. علاوه بر این که رقم سود گزارش شده برای سرمایه گذاران مهم است و بر تصمیم گیری های آنها تاثیر دارد، ویژگی های کیفی سود نیز به عنوان یکی از ابعاد اطلاعات سود مورد توجه خاص سرمایه گذاران است. یکی از ویژگی های کیفی سود، پایداری سود است. تحلیلگران مالی و سرمایه گذاران در تعیین جریان های نقدی آتی به رقم سود حسابداری به عنوان تنها شاخص تعیین کننده توجه نمی کنند، بلکه برای آنها پایداری و تکرارپذیر بودن سود گزارش شده بسیار مهم است. آنها بیشتر از رقم نهایی سود به اقلام تشکیل دهنده آن توجه می کنند (کردستانی و مجدی، 1386).

کیفیت سود از عوامل کیفیت گزارشگری مالی است. ساختارهای مورد استفاده برای بررسی کیفیت سود از خواص سری های زمانی سود یعنی پایداری سود استفاده می کنند. پایداری سود از جمله ویژگی های کیفی سود حسابداری به شمار می آید که بر اساس اطلاعات حسابداری است و سرمایه گذاران را در ارزیابی سودهای آتی و جریان های نقدی شرکت کمک می کند (فرانسیس و همکاران، 2004).

مبحث تمرکز صنعتی نیز از موضوعات پر اهمیت در زمینه سازمان و اقتصاد صنعتی محسوب می گردد. تمرکز یکی از مهم ترین متغیرهای ساختاری بازار شمرده می شود. ساختار بازار ترتیب قرار گرفتن اجزای مختلف بازار است که خصوصیات سازمانی بازار را معرفی می کند؛ به طوری که به کمک این خصوصیات می توان رابطه اجزای بازار را مشخص نمود. کمّی کردن این متغیرهای ساختاری، درک مناسبی از خصوصیات ساختاری بازارها را محقق می سازد؛ به طوری که بسیاری از دانشمندان و محققین در کارهای تجربی خود از این متغیرها برای شناسایی ساختار بازار استفاده نموده اند. با محاسبه میزان تمرکز می توان درخصوص ساختار بازار و سنجش قدرت انحصاری در بازارها نظر داد (صدرایی جواهری و منوچهری، 1391).

سرمایه بری یا شدت سرمایه، میزان سرمایه بر بودن یک شرکت را نشان می دهد. می توان گفت که سرمایه بری در مقابل کاربری قرار دارد؛ به طوریکه هر میزان در شرکتی میزان ماشین آلات و تجهیزات بیشتر باشد و اصطلاحا شرکت سرمایه برتر باشد، نیاز به نیروی انسانی در آن شرکت کمتر می شود، چرا که ماشین آلات اغلب به تنهایی قادر به انجام بسیاری از کارهای نیروی انسانی در سطحی گسترده تر و دقیق تر می باشند.

با توجه به مباحث مطروحه، در تحقیق حاضر به بررسی ارتباط پایداری رشد سود و همچنین جریان های نقدی شرکت ها با دو مورد از ویژگی های صنعت یعنی سطح تمرکز و سرمایه بری پرداخته شده است.

 

1-3- ضرورت و اهمیت انجام تحقیق

سود در زمره مهم ترین اطلاعات حسابداری است که تحقیقات وسیعی در مورد تاثیر آن بر رفتار قیمت سهام انجام شده و سودمندی آن از جهات مختلف مورد تایید واقع گردیده است. سرمایه گذاران برای سود حسابداری به عنوان ابزار پیش بینی جایگاه خاصی در نظر دارند. بهای جاری هر واحد تجاری (قیمت سهام) با جریان سود مورد انتظار پیوند خورده است و سرمایه گذار معمولا بر مبنای انتظاراتش از سود آتی به نگهداری یا فروش سهام تصمیم می گیرد (آقائی، 1373).

مدیران، تحلیل گران مالی و سرمایه گذاران بیشترین توجه را به سود گزارش شده شرکت ها دارند. مدیران از حفظ روند رو به رشد سود منتفع می شوند، زیرا پاداش آن ها به میزان سود شرکت ها بستگی دارد. تحلیل گران مالی به پردازش و تفسیر اطلاعات می پردازند و درک صحیح کیفیت سود یک بخش اساسی از این رویه می باشد. ارزیابی کیفیت سود به استفاده کنندگان صورت های مالی کمک خواهد کرد که ارزیابی درستی از سود دوره جاری و برآورد سودهای آتی داشته باشند (کریمی احمدآبادی، 1378).

درک بهتر از رشد در مجموع سودها، اتکا به تحلیل گران یا پیش بینی های مدیریت را در پیش بینی های نرخ رشد کاهش می دهد. چون ادبیات موجود نشان می دهد که چنین پیش بینی هایی از تعصبات نظام مند در سطوح گوناگون رنج می برند (به عنوان مثال، چن، لین، وانگ و وو، 2010؛ لا پورتا، 1996) که برای محیط های اقتصادی مختلف متفاوتند (آگاروال و همکاران، 2007).

علاوه بر معیار رشد سود، پایداری و تداوم رشد سود شرکت ها نیز همواره مورد توجه تحلیل گران مالی و سرمایه گذاران بوده است. زیرا رشد مداوم و پایدار سود یک شرکت نشان دهنده این موضوع است که شرکت مزبور در طی فعالیت خود از پیشرفت و رشد با ثبات و پایدار برخوردار بوده است که این ویژگی برای سرمایه گذاران مهم بوده و برای تصمیمات سرمایه گذاری آن ها امری تاثیرگذار به حساب آمده و ریسک سرمایه گذاری آن ها را کاهش می دهد. همین موضوع اهمیت و ضرورت انجام مطالعات بیشتر در مورد رشد سود و پایداری آن را نشان می دهد.

نتایج این تحقیق مورد استفاده تحلیل گران و فعالان حوزه مالی، مدیران شرکت ها و به خصوص سرمایه گذاران خواهد بود تا راهگشای اخذ تصمیمات مالی و پیش بینی های بهتر از روند تداوم و پایداری رشد سود شرکت های موردنظرشان باشد.

1-4- اهداف پژوهش

در مطالعات انجام شده خارجی ارتباط سطح تمرکز صنایع با پایداری سود شرکت ها به اثبات رسیده است، از جمله لو (1983) و باگینسکی و همکاران (1999) نشان دادند که سودهای صنایع با رقابت پایین (سطح تمرکز بالا) پایدار می باشند. با توجه به مورد مذکور و اهمیت مطالعه این موضوع در کشور ایران یکی از اهداف این پژوهش بررسی ارتباط پایداری رشد سود و جریان های نقدی شرکت ها با سطح تمرکز صنعت می باشد.

دیگر تحقیقات خارجی انجام شده در خصوص ویژگی سرمایه بری (شدت سرمایه) شرکت نیز بیانگر ارتباط آن با پایداری سود شرکت ها می باشد. به عنوان مثال یافته های لو (1983)، اسماعیل و چوی (1996) و باگینسکی و همکاران (1999) نشان دهنده پایداری پایین تر در سود شرکت های با سرمایه بری بالا می باشد؛ چون به عنوان نمونه نوسانات تقاضا دارای تاثیر بالاتری بر شرکت های با هزینه های ثابت بالاتر می باشد. بر این اساس، با توجه به فقدان مطالعات در این زمینه در سطح کشور، یکی دیگر از اهداف این تحقیق، بررسی ارتباط پایداری رشد سود و جریان های نقدی شرکت ها با سرمایه بری (شدت سرمایه) آن ها می باشد.

هدف اصلی این پژوهش کمک به فعالان و علاقمندان حوزه های مالی و سرمایه گذاران برای نیل به درک و شناختی بهتر و پیش بینی صحیح تر از روند پایداری رشد سود و جریان های نقدی شرکت ها با توجه به دو مورد از ویژگی های صنعت یعنی سطح تمرکز و سرمایه بری می باشد.

1-5- سوال ها و فرضیه های پژوهش

1-5-1- سوال پژوهش

تمرکز یکی از جنبه ها و ابعاد مهم ساختار بازار است و شاید مهم ترین متغیر ساختاری باشد. در تعریف این واژه می توان گفت تمرکز، چگونگی و نحوه تقسیم بازار بین بنگاه ها را اندازه گیری می نماید. در اندازه گیری تمرکز با اندازه نسبی بنگاه ها سروکار داریم و پژوهشگران علاقه مندند بدانند بازار چگونه بین بنگاه های موجود توزیع شده و سهم هر یک از آنها چقدر است. هر چه بازار ناعادلانه تر بین بنگاه ها توزیع شده باشد، تمرکز بیشتر و در صورت ثابت بودن تمامی شرایط هر چه تعداد بنگاه ها بیشتر باشد، تمرکز کمتر خواهد بود (ملکان، 1390).

همچنین سرمایه بری یا شدت سرمایه که از مجموع خالص اموال، ماشین آلات و تجهیزات (PPE)، تقسیم بر کل دارایی ها به دست می آید و ملاکی از نسبت موجودی سرمایه فیزیکی شرکت به دست می دهد، امروزه مورد توجه محققان و فعالان عرصه بازار سرمایه قرار گرفته است.

از همین روی و با توجه به اهمیت رشد پایدار سود و جریان های نقدی برای تداوم پیشرفت شرکت و جلب توجه سرمایه گذاران برای جذب سرمایه های آن ها، این تحقیق در صدد یافتن پاسخ این سوال است که آیا ویژگی های صنعت مانند سطح تمرکز و سرمایه بری (شدت سرمایه) بر پایداری رشد سود و جریان های نقدی شرکت ها تاثیرگذارند یا خیر.

1-5-2- فرضیه های پژوهش

با توجه به مباحث فوق الذکر و برای پاسخ دادن به سوال و مسئله تحقیق، فرضیات پژوهش به این شرح تدوین گردید:

    • فرضیه اول: پایداری رشد سود شرکت با میزان تمرکز صنعت ارتباط دارد.
    • فرضیه دوم: پایداری رشد سود شرکت با سرمایه بری شرکت ارتباط دارد.
    • فرضیه سوم: پایداری رشد جریان های نقدی شرکت با میزان تمرکز صنعت ارتباط دارد.
    • فرضیه چهارم: پایداری رشد جریان های نقدی شرکت با سرمایه بری شرکت ارتباط دارد.

1-6- قلمرو پژوهش

قلمرو موضوعی این تحقیق شناسایی عوامل موثر بر پایداری رشد سود و جریان های نقدی شرکت ها، قلمرو مکانی آن سازمان بورس اوراق بهادار تهران و قلمرو زمانی آن مربوط به دوره زمانی پنج ساله 1388 تا 1392 می باشد.

1-7-روش شناسی پژوهش

این تحقیق از نظر هدف کاربردی و از جهت ماهیت جزو پژوهش های همبستگی می باشد. جهت آزمون فرضیه­های تحقیق از روش همبستگی بین متغیرها و معادلات رگرسیون چند متغیره از طریق روش پانل دیتا و برای مقایسه مدل ها از آزمون Z وونگ استفاده می­شود. جمع بندی و محاسبات مورد نیاز به کمک نرم افزار اکسل و تجزیه و تحلیل های آماری با استفاده از نرم افزار ایویوس (EViews) انجام شده است.

1-8- واژگان تخصصی

سود

بنا بر بیانیه شماره یک هیات استانداردهای حسابداری مالی، سود جامع عبارت از تغییر در حقوق صاحبان سهام یا خالص داراییهای یک واحد تجاری طی دوره می باشد و میزان موفقیت یا شکست عملیات یک فعالیت تجاری را تفاضل وجوه برگشتی با وجوه سرمایه گذاری شده نشان می دهد.

Tags: